چه بخوانیم، چگونه بخوانیم و چه نخوانیم؟

ما حق داریم بعضی از شاهکارهای ادبیات جهان را که همگان تحسین می‌کنند دوست نداشته باشیم و به جای این شاهکارها داستانی از یک نویسندۀ گمنام بخوانیم. داستانی که برای ما جذاب و الهام‌بخش است، اما منتقدان ادبی آن را شایستۀ هیچ جایزه‌ای نمی‌دانند. این‌ بخشی از «حقوق زوال‌ناپذیر خوانندگان» است که دانیل پناک در کتاب «همچون یک داستان» مطرح می‌کند. به باور او این حقوق عبارتند از: حق نخواندن، حق رج زدن، حق به پایان نرساندن یک کتاب، حق دوباره خواندن، حق خواندن هر چه پیش آید، حق پیوستن به بواریسم، حق کتاب خواندن در هر جا، حق تفننی خواندن، حق خواندن با صدای بلند و حق سکوت کردن.

اگر بخواهیم تمام این حقوق ده‌گانه را در یک مفهوم خلاصه کنیم، می توانیم به «آزادی خواندن» اشاره کنیم. به این معنا که خوانندگان باید در انتخاب آثار و همچنین در چگونگی خواندن آن‌ها آزاد باشند. خواندن اگر با لذت و آزادی همراه نباشد دوامی ندارد و اثربخش هم نخواهد بود. آزادی خواندن نیز وجوه متعددی دارد که یکی از آنها استقلال در انتخاب آثار است. بنابراین، نمی‌توان انتظار داشت همۀ مردم به یک میزان آثار مختلف را دوست داشته باشند. خوشبختانه تعدد و تنوع نویسندگان و آثار به حدی است که هر یک از ما هزاران گزینه برای انتخاب داریم. در نتیجه، اگر کتابی را به هر دلیل دوست ندارید، می‌توانید بی‌درنگ رهایش کنید و به سراغ متن دیگری بروید و آنقدر این جستجو را ادامه دهید تا به آنچه می‌خواهید برسید.