نسبت میان پالایش اخلاقی زبان و ظهور دولت مدرن در ایران

سخنرانی دومین سمپوزیوم چندزبانه‌ مطالعات زبان دانشگاه مک‌گیل

به نقل از کانال دیدن

در مجالس اول مشروطه، تلاش‌هایی برای تعیین اساس «ملت» و «ملیت» صورت گرفت. ادغام اقلیت‌های مذهبی و تعیین اصلی واحد برای اساس ملیت، منجر شد از همان ابتدا ملت پایه‌ در نژاد و مذهب پیدا نکند. این نگاه، خود به خود، ملت به عنوان نهادی سیاسی-سرزمینی را جایگزین مفهوم قدیمی «ملت مذهبی» کرد.

از آنجا که در این تعریف جدید، نژاد و مذهب نمیتوانستند پایه وحدت باشند، زبان فارسی به عنوان محور اصلی هویت ملی مورد توجه واقع شد. این انتخاب دو پیامد مهم داشت:

نخست آنکه فرهنگ به عرصه ای تنش‌زا تبدیل شد، زیرا زبان فارسی به شدت با فرهنگ و ادبیات ما درآمیخته بود

دوم اینکه دولت و نخبگان برای محافظت از این پایه هویت ملی، ناگزیر به دخالت و کنترل در عرصه فرهنگ شدند.

 سیر این تحول و گذار و پیامدهای آن، موضوع گفتار سیامک مهاجری در این نشست بود.